Το πλαίσιο
Το doroepiloges.gr είναι ηλεκτρονικό κατάστημα δώρων με κατάλογο χιλιάδων προϊόντων, φίλτρα κατηγοριών και ιδιοτήτων, και αυτόματες εισαγωγές προϊόντων από προμηθευτές. Τρέχει σε WordPress και WooCommerce, σε server με LiteSpeed, και η κίνηση web περνά από το Cloudflare. Είναι δικό μας κατάστημα, και την υποδομή και την εφαρμογή του τις διαχειρίζεται η ITCMS — γι' αυτό μπορούμε να δημοσιεύσουμε τα στοιχεία του.
Οι σελίδες που φορτώνονται συχνά εξυπηρετούνται από την cache. Οι σελίδες με φίλτρα όμως παράγουν σχεδόν άπειρους συνδυασμούς, και, στην εγκατάσταση και στις ρυθμίσεις που εξετάσαμε, κάθε νέος συνδυασμός εκτελούσε το WordPress και ερωτήματα στη βάση δεδομένων. Εκεί στόχευσαν και τα τρία κύματα.
Κύμα 1 — αρχές Οκτωβρίου: τυχαία φίλτρα, χωρίς referer
Από τις 3 έως τις 5 Οκτωβρίου, περίπου 38.000 διαφορετικές διευθύνσεις ζήτησαν τη σελίδα του καταστήματος με τυχαίους συνδυασμούς τεσσάρων ή πέντε κατηγοριών — σχεδόν ένα αίτημα η καθεμία. Κανένας συνδυασμός δεν υπήρχε στην cache, και οι διεργασίες της PHP εξαντλούνταν: ο server επέστρεφε σφάλματα 503 σε επισκέπτες.
Το σήμα που ξεχώριζε την κίνηση ήταν το referer. Η κίνηση είχε ήδη ξεκινήσει: την 1η και 2α Οκτωβρίου καταγράφηκαν 42.708 αιτήματα φίλτρων, από τα οποία μόλις 315 είχαν referer από το ίδιο το κατάστημα — όπως έχει ένας πελάτης που πατά ένα φίλτρο. Τα bots δεν έστελναν κανένα. Το κύμα σταμάτησε στις 6 Οκτωβρίου, πριν εφαρμοστεί μόνιμος κανόνας.
Ένα απλό όριο αιτημάτων ανά διεύθυνση θα είχε περιορισμένη αποτελεσματικότητα, γιατί κάθε διεύθυνση έστελνε ελάχιστα αιτήματα.
Κύμα 2 — τέλη Οκτωβρίου: όγκος και μέτρο έκτακτης ανάγκης
Από τις 26 Οκτωβρίου, η κίνηση έφτασε τα 38.000 έως 48.000 αιτήματα την ώρα από περίπου 32.000 διευθύνσεις την ώρα, πάλι στη σελίδα του καταστήματος. Ενεργοποιήσαμε τη λειτουργία «Under Attack» του Cloudflare, που ελέγχει κάθε επισκέπτη πριν τον αφήσει να περάσει. Τα σφάλματα του server μηδενίστηκαν.
Το μέτρο είχε όμως παρενέργεια: σταμάτησαν και οι αυτόματες εισαγωγές προϊόντων, γιατί ο server που τις εκτελεί δεχόταν κι αυτός τον έλεγχο. Η λύση ήταν εξαίρεση για τη διεύθυνση του server. Η λειτουργία έμεινε ενεργή μέχρι να υποχωρήσει η κίνηση, στις 30–31 Οκτωβρίου.
Κανόνα με βάση το User-Agent τον απορρίψαμε συνειδητά: τα bots μπορούν απλώς να το αλλάξουν.
Κύμα 3 — 14–15 Νοεμβρίου: το καλάθι, με πλαστό referer
Στις 14 Νοεμβρίου το Cloudflare κατέγραψε 118.020 αιτήματα, έναντι 34.509 και 45.073 τις δύο προηγούμενες μέρες, και 19.450 αιτήματα που χαρακτήρισε απειλές, έναντι 2.994 και 3.969. Αυτή τη φορά τα bots ζητούσαν σελίδες κατηγοριών με ?add-to-cart= και φίλτρα στη διεύθυνση.
Αιτήματα ανά ημέρα στο Cloudflare
Αιτήματα add-to-cart σε σελίδες λίστας, στον server
| Μέτρηση στον server, 15/11, 00:10–06:40 UTC | Τιμή |
|---|---|
Αιτήματα σελίδων με ?add-to-cart= | 4.914 |
| Ποσοστό όλων των αιτημάτων του server | 41% |
| Πρόσθετα αιτήματα για CSS, JavaScript και εικόνες από τις ίδιες σελίδες | 4.644 |
| Διαφορετικές διευθύνσεις IP | 4.348 |
| Μέγιστα αιτήματα από μία διεύθυνση | 7 |
| Αιτήματα με πλαστό referer από το ίδιο το κατάστημα | 34% |
Δύο ευρήματα άλλαξαν την εικόνα σε σχέση με τον Οκτώβριο. Πρώτον, ένα στα τρία αιτήματα δήλωνε ψευδώς ότι ερχόταν από το ίδιο το κατάστημα — το σήμα που λειτουργούσε στο πρώτο κύμα δεν ήταν πια αξιόπιστο. Δεύτερον, τα bots φόρτωναν και τα αρχεία CSS, JavaScript και εικόνων των σελίδων, όπως ένας κανονικός browser. Μαζί με αυτά, η επίθεση αντιστοιχούσε περίπου στο 80% των αιτημάτων που έφταναν στον server.
Πώς ξεχωρίσαμε τους πελάτες από τα bots
Αντί να ψάξουμε κάτι που τα bots θα μπορούσαν να αλλάξουν, ρωτήσαμε: εμφανίζεται αυτό το αίτημα στις κανονικές διαδρομές αγοράς;
Στο κατάστημα, η προσθήκη στο καλάθι από τις σελίδες κατηγοριών γίνεται μέσω AJAX: το κουμπί στέλνει αίτημα στο παρασκήνιο και η σελίδα δεν αλλάζει διεύθυνση. Επιβεβαιώσαμε τη ρύθμιση του WooCommerce και το ελέγξαμε σε browser. Στις κανονικές διαδρομές αγοράς που ελέγξαμε, δεν παρατηρήθηκε σελίδα κατηγορίας με ?add-to-cart= στη διεύθυνση. Γι' αυτό η συγκεκριμένη μορφή αιτήματος μπορούσε να μπλοκαριστεί· οι έλεγχοι μετά την εφαρμογή επιβεβαίωσαν ότι οι δοκιμασμένες λειτουργίες του καταστήματος συνέχιζαν κανονικά.
Τι εφαρμόστηκε
| Μέτρο | Επίπεδο | Τι κάνει |
|---|---|---|
| Κανόνας μπλοκαρίσματος | Cloudflare | Απορρίπτει αιτήματα με add-to-cart= σε σελίδες λίστας προϊόντων — κατηγορίες, ετικέτες, κατάστημα — πριν φτάσουν στον server |
| Ίδιος κανόνας στον server | Web server | Απορρίπτει το ίδιο μοτίβο πριν φορτώσει το WordPress, για αιτήματα που φτάνουν απευθείας χωρίς το Cloudflare |
| Καθαρισμός καταγραφών | Εφαρμογή | Το σύστημα διαχείρισης σελίδων 404 είχε αποθηκεύσει 11.345 «προτεινόμενες ανακατευθύνσεις» από διευθύνσεις των bots. Διαγράφηκαν, με αντίγραφο, και το σύστημα δεν καταγράφει πλέον διευθύνσεις με παραμέτρους |
| Διόρθωση που δεν αφορούσε την επίθεση | Εφαρμογή | Σφάλματα 500 μετά τις πρωινές εισαγωγές προϊόντων οφείλονταν σε κεφαλίδα του πρόσθετου cache που ξεπερνούσε το όριο του server — όχι στα bots |
Πριν από κάθε αλλαγή κρατήθηκε αντίγραφο των κανόνων του Cloudflare, του .htaccess και του κώδικα. Μετά, ελέγξαμε ότι το μοτίβο των bots επιστρέφει σφάλμα 403 τόσο μέσω Cloudflare όσο και απευθείας στον server, ότι οι κανονικές σελίδες — κατηγορίες, φίλτρα, προϊόντα, αρχική — φορτώνουν κανονικά, και ότι η προσθήκη στο καλάθι από σελίδα κατηγορίας λειτουργεί σε πραγματική συνεδρία.
Αποτέλεσμα
Ο κανόνας ενεργοποιήθηκε στις 06:40 UTC της 15ης Νοεμβρίου. Παρουσιάζουμε τις μετρήσεις χωριστά, γιατί αφορούν διαστήματα διαφορετικής διάρκειας:
- Πριν από την παρέμβαση (00:10–06:40 UTC, έξι και μισή ώρες): 4.914 αιτήματα με
add-to-cart=σε σελίδες λίστας έφτασαν στον server. - Αρχική παρατήρηση μετά (06:40–12:00 UTC, περίπου πέντε ώρες): κανένα αίτημα του ίδιου μοτίβου σε σελίδα λίστας. Στα πρώτα λεπτά, τα αιτήματα που έφταναν στον server έπεσαν από 40–58 σε 3–4 το λεπτό.
- Επαλήθευση 24 ωρών: θα προστεθεί σε αυτή τη μελέτη μόλις ολοκληρωθεί.
Στο ίδιο διάστημα εμφανίστηκαν 10 αιτήματα με add-to-cart= σε μία σελίδα προϊόντος, την οποία ο κανόνας σκόπιμα δεν καλύπτει, γιατί εκεί η προσθήκη στο καλάθι γίνεται μέσω της φόρμας της σελίδας. Ο όγκος είναι πολύ μικρός, αλλά δείχνει ότι η κίνηση προσαρμόζεται και θα συνεχίσουμε να την παρακολουθούμε.
Το μηδέν αφορά το συγκεκριμένο μοτίβο στον server και στο συγκεκριμένο διάστημα — όχι κάθε μορφή κακόβουλης κίνησης.
Τα φίλτρα κατηγοριών χωρίς προσθήκη στο καλάθι δεν μπλοκαρίστηκαν: τα χρησιμοποιούν πραγματικοί πελάτες, και ένας κανόνας που θα τα έκοβε θα έβλαπτε το κατάστημα περισσότερο από τα bots.
Ο ρόλος του firewall δικτύου
Ο server του καταστήματος προστατεύεται σε επίπεδο δικτύου από το NFTBan, το δικό μας σύστημα αποτροπής εισβολών για Linux. Το NFTBan φυλάει υπηρεσίες όπως το SSH και το mail και εφαρμόζει λίστες απειλών. Δεν ήταν όμως αυτό που σταμάτησε τη συγκεκριμένη επίθεση: η κίνηση web περνούσε από το Cloudflare, οπότε στον server έφταναν οι διευθύνσεις του Cloudflare και όχι των bots. Η πλημμύρα αντιμετωπίστηκε στο Cloudflare και στον web server. Το αναφέρουμε γιατί η μελέτη πρέπει να αποδίδει το αποτέλεσμα στα μέτρα που πράγματι το πέτυχαν.
Τι μάθαμε
- Οι επιθέσεις προσαρμόζονται. Τον Οκτώβριο τα bots δεν έστελναν referer· τον Νοέμβριο ένα στα τρία το πλαστογραφούσε· λίγες ώρες μετά τον κανόνα, μερικά αιτήματα μεταφέρθηκαν σε σελίδα προϊόντος. Κάθε σήμα που ελέγχει ο επιτιθέμενος είναι προσωρινό.
- Ο καλύτερος κανόνας στοχεύει κάτι που δεν εμφανίζεται στην κανονική χρήση. Δεν χρειάζεται να ξέρουμε ποιος στέλνει το αίτημα, αν έχουμε επιβεβαιώσει ότι οι κανονικές διαδρομές των πελατών δεν το παράγουν.
- Τα γενικά μέτρα έχουν κόστος. Η λειτουργία Under Attack σταμάτησε την επίθεση, αλλά και τις εισαγωγές προϊόντων. Είναι χρήσιμη για να κερδίσουμε χρόνο, όχι ως μόνιμη κατάσταση.
- Δεν είναι κάθε σφάλμα επίθεση. Τα πρωινά σφάλματα 500 είχαν εντελώς άλλη αιτία, που θα έμενε κρυμμένη αν τα αποδίδαμε όλα στα bots.
- Οι μετρήσεις θέλουν προσοχή. Η πρώτη μας καταμέτρηση έπιανε και τα αιτήματα που είχαν το μοτίβο στο referer, και παρουσίαζε τα κακόβουλα αιτήματα ως 7.612 αντί για 4.914. Τα νούμερα αυτής της μελέτης είναι από τη διορθωμένη μέτρηση.